Türev - FİNANSDERGİSİ.COM

Türev

Türev

Türev, değeri bir dayanak varlığın, endeksin, oranın veya başka bir referansın değerinden türetilen bir finansal araçtır. Türevler, iki veya daha fazla taraf arasında yapılan ve değerini dayanak varlığın performansından alan sözleşmelerdir. Bu finansal araçlar, risklere karşı korunma, fiyat hareketleri üzerine spekülasyon yapma ve belirli yatırım hedeflerine ulaşma gibi çeşitli amaçlar için kullanılır.

Türev

Türevlerin Temel Özellikleri

Dayanak Varlık

Türevler, değerlerini bir hisse senedi, tahvil, emtia, para birimi, faiz oranı veya piyasa endeksi olabilen bir dayanak varlıktan alır.

Sözleşmeye Dayalı Anlaşma

Türevler, alıcı (uzun) ve satıcı (kısa) olarak bilinen iki taraf arasındaki sözleşmeye dayalı anlaşmalardır. Sözleşme, miktar, fiyat ve vade tarihi dahil olmak üzere hüküm ve koşulları belirtir.

Kaldıraç

Türevler genellikle kaldıraç içerir ve yatırımcıların daha az miktarda sermaye ile daha büyük bir pozisyonu kontrol etmelerine olanak tanır. Bu, hem potansiyel kazançları hem de kayıpları artırır.

Türev Türleri

Opsiyonlar, vadeli işlemler, forwardlar ve swaplar dahil olmak üzere, her biri finansal piyasalarda farklı amaçlara hizmet eden çeşitli türev türleri vardır.

Yaygın Türev Türleri

Opsiyonlar

Opsiyonlar, alıcıya belirli bir süre içinde (vade tarihi) önceden belirlenmiş bir fiyattan (kullanım fiyatı) dayanak varlığı satın alma (alım opsiyonu) veya satma (satım opsiyonu) hakkı (yükümlülüğü değil) sağlar.

Vadeli İşlemler

Vadeli işlem sözleşmeleri, alıcının dayanak varlığı gelecekteki bir tarihte önceden belirlenmiş bir fiyattan satın almasını veya satmasını zorunlu kılar. Işlemler genellikle gelecekteki fiyat hareketlerinden korunmak veya spekülasyon yapmak için kullanılır.

Forwardlar

Forwardlar vadeli işlemlere benzer ancak iki taraf arasında tezgah üstü (OTC) işlem gören özelleştirilmiş sözleşmelerdir. Vadeli işlem sözleşmeleri gibi standartlaştırılmamıştır.

Swaplar

Swaplar, iki taraf arasında belirli bir süre boyunca nakit akışlarının veya diğer finansal araçların değişimini içerir. Yaygın türleri arasında faiz oranı swapları ve döviz swapları bulunur.

Türevlerin Amaçları

Riskten Korunma

Türevler, dayanak varlıktaki fiyat dalgalanmalarıyla ilişkili riskleri dengelemek için yaygın olarak kullanılır. Örneğin, bir şirket emtia fiyatlarındaki olumsuz değişikliklere karşı korunmak için vadeli işlem sözleşmeleri kullanabilir.

Spekülasyon

Yatırımcılar türevleri spekülatif amaçlarla kullanır ve dayanak varlıkta beklenen fiyat hareketlerinden kar elde etmeyi amaçlar. Örneğin, bir yatırımcı bir hisse senedinin fiyatının yükselmesini bekliyorsa alım opsiyonları satın alabilir.

Risk Yönetimi

Türevler, piyasa riski, faiz oranı riski, kur riski ve emtia fiyat riski dahil olmak üzere çeşitli risk türlerini yönetmek için temel araçlardır.

Likidite Sağlama

Piyasa yapıcılar ve finansal kurumlar, piyasaya likidite sağlamak için türevleri kullanır ve ticaret faaliyetlerini kolaylaştırır.

Türevlerle İlişkili Riskler

Kaldıraç Riski

Türevlerde kaldıraç kullanımı hem kazançları hem de kayıpları büyüterek önemli finansal risklere yol açabilir.

Karşı Taraf Riski

Türev sözleşmeler iki taraf içerir ve taraflardan birinin yükümlülüklerini yerine getirememe riski vardır. Karşı taraf riski, takas odaları ve teminat kullanımı ile azaltılır.

Piyasa Riski

Türev fiyatları, dayanak varlıkların değerindeki değişikliklerden etkilenir. Fiyat oynaklığı gibi piyasa koşulları, türevlerin değerini etkileyebilir.

Anlayış Eksikliği

Türevler karmaşık olabilir ve enstrümanlar ve ilgili riskler net bir şekilde anlaşılmadan alım satım yapmak finansal kayıplara yol açabilir.

Türevlerin Düzenlenmesi

Türev piyasaları şeffaflığı, adil uygulamaları ve finansal sistemlerin istikrarını sağlamak için düzenleyici gözetime tabidir. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Vadeli Emtia İşlemleri Komisyonu (CFTC) ve Avrupa Birliği’ndeki Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA) gibi düzenleyici otoriteler, türev piyasalarının ve piyasa katılımcılarının denetlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

Özetle, türevler değerlerini bir dayanak varlıktan alan ve finansal piyasalarda çeşitli amaçlarla kullanılan finansal araçlardır. Risk yönetimi ve spekülasyon için fırsatlar sunarken, yatırımcıların ve piyasa katılımcılarının dikkatle değerlendirmesi gereken doğal riskler de taşırlar.

One thought on “Türev

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *